Saklama Kapları Rehberi: Malzeme Seçimi, Conta Bakımı ve Koku Sorunu

Mutfakta yemek saklamak, göründüğünden daha belirleyici bir iştir. Doğru kapta saklanan bir yemek üç gün tazeliğini korur, yanlış kapta bir günde kokusunu ve dokusunu kaybeder. Dolabın içi birbirine uymayan kapaklarla dolar, kapaklar kaybolur, plastik kaplar sararır ve bir süre sonra mutfağın en dağınık bölümü saklama kapları çekmecesi olur.

Bu sorun aslında bir malzeme ve sistem sorunudur. Kapları çoğaltmak yerine doğru olanları seçmek ve bakımını bilmek, hem yer kazandırır hem israfı azaltır. Kapların bakımı da diğer mutfak gereçleri gibidir; küçük mutfak aletlerinin bakımında olduğu gibi burada da en kritik parça, kimsenin sökmediği conta ve kapak yüzeyleridir.

Cam mı, plastik mi, çelik mi

Her malzemenin kendi alanı vardır. Cam kaplar koku ve leke tutmaz, fırına ve mikrodalgaya girer, kimyasal olarak nötrdür. Buna karşılık ağırdır, kırılır ve dolapta daha fazla yer kaplar. Yemek saklama ve yeniden ısıtma için en güvenli seçenektir.

Plastik kaplar hafif, ucuz ve kırılmazdır; taşımada ve dondurucuda avantajlıdır. Ancak koku ve renk tutarlar, çizilirler ve yüksek sıcaklıkta kullanıma uygun değildirler. Paslanmaz çelik kaplar ise dayanıklıdır ve ışığı geçirmez; fakat mikrodalgada kullanılamaz ve içeriği görünmez.

Pratik bir düzen, üçünü de belirli işler için tutmaktır: cam yemek saklamak için, plastik kuru gıda ve taşıma için, çelik ise buzdolabında ışıktan korunması gereken malzemeler için.

Plastikte hangi işaretlere bakılmalı

Plastik kapların altında geri dönüşüm numarası ve bazı sembol bilgileri bulunur. Mikrodalgaya uygunluk, bulaşık makinesine uygunluk ve gıdayla temas işaretleri kapaklarda ayrı ayrı belirtilir; gövde uygunken kapağın uygun olmadığı çok yaygındır.

Yağlı ve sıcak gıdaların plastikle teması en aza indirilmelidir. Sıcak yemeği plastik kaba doldurmak yerine önce soğutmak, hem plastiğin ömrünü uzatır hem gıdaya madde geçişini azaltır. Çizilmiş, matlaşmış, kokuyu artık bırakmayan kaplar ise değiştirilmelidir; çizikler hem temizlenemeyen bakteri yatağıdır hem madde geçişini artırır.

Contalar ve kilit sistemleri

Kilitli kapakların iç kenarındaki silikon conta, tüm sızdırmazlığı sağlayan parçadır ve neredeyse hiç sökülmez. Bu contanın altına yemek suyu ve yağ sızar, orada birikir ve zamanla küflenir. Kap tertemiz görünürken kötü koku vermesinin sebebi genellikle budur.

Conta, tırnakla ya da küçük bir plastik uçla kolayca çıkarılır, sıcak sabunlu suda yıkanır ve tamamen kuruduktan sonra geri takılır. Ayda bir yapılan bu işlem, kapların ömrünü ve hijyenini doğrudan etkiler. Sertleşmiş ve esnekliğini kaybetmiş contalar artık sızdırmaz özelliğini yitirmiştir.

Koku ve leke sorununu çözmek

Domates sosu, köri ve turşu suyu gibi güçlü içerikler plastikte hem renk hem koku bırakır. Kararmış bir kabı kurtarmanın en bilinen yolu, karbonat bulamacıyla ovup birkaç saat beklettikten sonra yıkamaktır. Sirkeli suyla doldurup bir gece bekletmek de kokuyu büyük ölçüde alır.

Güneş ışığı da şaşırtıcı biçimde etkilidir: yıkanmış kabı birkaç saat güneşte bırakmak, kalan kokuyu ve rengi azaltır. Önleyici yöntem ise daha basittir: renk veren yemekler cam kapta saklanır.

Buzdolabında ne, hangi kapta

Buzdolabında saklamanın temel kuralı, havayla teması azaltmaktır. Kapaksız bırakılan ya da streçle gevşek örtülen yemek hem kurur hem çevresindeki kokuları emer. Kabın boyutu da yemeğe göre seçilmelidir; yarısı boş bir kapta kalan hava, bozulmayı hızlandırır.

Pişmiş yemekler mümkün olduğunca sığ kaplarda saklanmalıdır; derin bir kapta yemeğin ortası saatlerce ılık kalır ve bu, bakteri üremesi için en uygun aralıktır. Sığ kap, hızlı soğuma demektir.

Dondurucuda saklama teknikleri

Dondurucuda kullanılacak kapların soğuğa dayanıklı olması gerekir; sıradan cam kaplar düşük sıcaklıkta çatlayabilir. Ayrıca sıvılar donarken genleştiği için kabın üstünde bir parmak boşluk bırakılmalıdır.

Kilitli poşetler, dondurucuda kaplara göre çok daha az yer kaplar. Poşet düz biçimde yayılarak dondurulduğunda hem hızlı donar hem üst üste istiflenebilir. Poşetin havası, ağzı kapatılmadan önce elle bastırılarak ya da poşeti su dolu bir kaba yavaşça daldırarak çıkarılabilir; su basıncı havayı dışarı iter.

Her paketin üzerine içerik ve tarih yazmak zorunludur. Etiketsiz dondurucu, birkaç ay içinde tanımlanamayan paketlerle dolar ve bu paketlerin tamamı sonunda çöpe gider.

Kuru gıda ve kiler kapları

Un, bakliyat, makarna ve şeker gibi kuru gıdalar için hava geçirmez kaplar, hem nemi hem böceklenmeyi engeller. Poşetinde bırakılan un, mutfak güvesi için açık davetiyedir ve bir kez bulaştığında tüm kilere yayılır.

Kare ve dikdörtgen kaplar, yuvarlak kaplara göre raflarda belirgin biçimde daha az yer kaybettirir. Şeffaf gövde de içeriği görmeyi sağladığı için aynı ürünün ikinci kez alınmasını önler.

Çekmece düzenini kurtarmak

Saklama kabı karmaşasının çözümü sayıyı azaltmaktır. Kapağı olmayan gövdeler ve gövdesi olmayan kapaklar atılır. Kalanlar arasından, iç içe geçebilen ve kapakları ortak olan bir seri seçilir; farklı markaların karışımı, düzenin sürdürülemez olmasının başlıca sebebidir.

Kapaklar gövdelerin içinde değil, ayrı bir kutuda ya da dikey bir ayırıcıda saklanmalıdır. Dikey saklama, kapakları tek bakışta görünür kılar ve çekmeceyi karıştırma ihtiyacını ortadan kaldırır.

Ne zaman değiştirilmeli

Bir saklama kabı şu durumlarda kullanımdan çıkarılmalıdır: gövdesinde derin çizikler oluşmuşsa, kapağı artık tam kapanmıyorsa, contası sertleşmişse, kokusu hiçbir yöntemle çıkmıyorsa ya da malzemesi çatlamışsa.

Emekliye ayrılan kaplar mutfakta atılmak yerine başka işlerde kullanılabilir: vida, pil, kırtasiye ve tamir parçası saklamak için idealdirler. Böylece hem mutfak sadeleşir hem eşya bir kez daha iş görür. İyi kurulmuş bir saklama düzeninin sonucu tek cümleyle özetlenebilir: dolapta ne olduğu bilinir, aranan kapak bulunur ve yemek çöpe gitmez.